تخممرغ کودی یکی از مشکلاتی است که میتواند کیفیت و بهداشت تخممرغ تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد. وقتی بخشی از تخممرغهای گله با مدفوع یا بستر آلوده تماس پیدا میکنند نباید فقط خود تخممرغ را بررسی کرد. شرایط لانه، وضعیت بستر، آبخوری، محل تخمگذاری و وضعیت مدفوع گله نیز میتوانند در ایجاد این مشکل نقش داشته باشند. برای کاهش تخممرغ کودی ابتدا باید مشخص شود آلودگی از کجا وارد چرخه تولید میشود. در این مقاله از شرکت داروسازی کاوش بایوتک مهمترین علتها و راهکارهای قابل اجرا در مرغداری را بررسی میکنیم.
کاهش تخم مرغ کودی در مرغداری با پری ویتا پلاس
اگر بستر و شرایط لانه مناسب است اما مدفوع گله همچنان شل یا غیرطبیعی است، باید سلامت دستگاه گوارش را هم بررسی کرد. تعادل میکروبی روده، سلامت مخاط و عملکرد سد رودهای میتوانند در وضعیت گوارشی پرنده نقش داشته باشند.
پری ویتا پلاس یک مکمل مایع بر پایه ترکیبات زیستی است که برای حمایت از سلامت روده و تعادل میکروبی دستگاه گوارش طیور فرموله شده است. ترکیباتی مانند β-گلوکان، مانان الیگوساکارید (MOS) و پستبیوتیکها در این فرمول با هدف حمایت از ایمنی و شرایط مناسب روده به کار رفتهاند.
در چنین شرایطی پری ویتا پلاس میتواند بهعنوان بخشی از برنامه حمایت از سلامت روده گله مورد استفاده قرار گیرد. اگر تغییرات مدفوع شدید یا پایدار است یا همراه با افت تولید و سایر علائم بیماری دیده میشود، ابتدا باید علت آن با نظر دامپزشک مشخص شود.
کاهش تخممرغ کودی به مجموعهای از اقدامات مدیریتی نیاز دارد و معمولاً با یک تغییر ساده اتفاق نمیافتد. اولین اقدام حفظ خشکی و تمیزی بستر است. بخشهای مرطوب باید شناسایی شوند و علت ایجاد رطوبت برطرف شود. اگر منبع رطوبت نشتی آبخوری باشد، صرفاً تعویض یا خشک کردن بستر کافی نیست و خود سیستم آبرسانی باید اصلاح شود. شرایط لانههای تخمگذاری نیز باید مرتب بررسی شود. لانه باید برای مرغ قابل دسترس باشد و شرایط آن بهگونهای باشد که مرغها تمایل بیشتری به تخمگذاری در محل مناسب داشته باشند.
جمعآوری منظم تخممرغ نیز مدت تماس تخممرغ با بستر و آلودگی محیطی را کاهش میدهد. در کنار این موارد، وضعیت خوراک و آب و کیفیت مدفوع گله باید تحت نظر باشد. تغییر ناگهانی در وضعیت مدفوع، افزایش رطوبت بستر، کاهش عملکرد یا مشاهده علائم غیرطبیعی در تعداد زیادی از پرندگان، نیازمند بررسی دقیقتر است. اگر با وجود اصلاح شرایط سالن، مدفوع همچنان شل یا غیرطبیعی باقی میماند، بهتر است سلامت دستگاه گوارش و عوامل تغذیهای یا بیماریهای احتمالی با کمک دامپزشک بررسی شود.
تخم مرغ کودی چیست و چرا ایجاد میشود؟
تخممرغ کودی به تخممرغی گفته میشود که پوسته آن هنگام تولید یا پس از تخمگذاری با مدفوع، کود یا بستر آلوده تماس پیدا میکند. این تماس باعث کثیف شدن پوسته میشود و میتواند وضعیت بهداشتی تخممرغ را تحت تأثیر قرار دهد. ایجاد تخممرغ کودی معمولاً یک علت مشخص ندارد. تخمگذاری خارج از لانه، بستر مرطوب یا آلوده، شرایط نامناسب لانه، نشتی آبخوری و تغییر وضعیت مدفوع گله میتوانند احتمال این مشکل را افزایش دهند.
- یکی از عوامل مهم تخمگذاری روی بستر است. هرچه تعداد تخممرغهایی که خارج از لانه گذاشته میشوند بیشتر باشد احتمال تماس پوسته با مدفوع و بستر آلوده افزایش پیدا میکند.
- رطوبت بستر نیز اهمیت زیادی دارد. بستر مرطوب میتواند مدفوع را به سطحی چسبنده تبدیل کند و احتمال آلوده شدن پوسته را افزایش دهد. نشتی آبخوری، تنظیم نامناسب خطوط آب و تجمع آب در سالن از عواملی هستند که باید بررسی شوند.
- شرایط نامناسب لانه نیز میتواند باعث شود بخشی از مرغها تخم خود را روی بستر بگذارند. دسترسی نامناسب به لانه، وضعیت نامطلوب محل تخمگذاری یا آلودگی خود لانه از مواردی هستند که باید کنترل شوند.
- اگر مدفوع گله شل یا غیرطبیعی باشد، رطوبت و آلودگی بستر میتواند افزایش پیدا کند. در این شرایط، علاوه بر مدیریت بستر، باید وضعیت خوراک، آب، سلامت دستگاه گوارش و عوامل بیماریزا نیز بررسی شود.
- جمعآوری دیرهنگام تخممرغ نیز مدت تماس آن با محیط سالن را افزایش میدهد و در صورت وجود آلودگی در بستر، احتمال کثیف شدن پوسته بیشتر میشود.
نقش بستر، مدیریت سالن و وضعیت مدفوع در تخم مرغ کودی
برای پیدا کردن علت تخممرغ کودی بهتر است بررسی از محیط سالن شروع شود و مرحلهبهمرحله ادامه پیدا کند. این روش کمک میکند بهجای استفاده از یک راهکار عمومی، عامل اصلی مشکل شناسایی شود. اگر بستر مرطوب است ابتدا باید منبع رطوبت مشخص شود. نشتی آبخوری، تجمع آب و شرایط نامناسب تهویه میتوانند رطوبت بستر را افزایش دهند.
در مرحله بعد، محل تخمگذاری بررسی شود. اگر تعداد قابل توجهی از تخممرغها روی بستر پیدا میشوند، باید شرایط لانه، دسترسی مرغها به آن و وضعیت محیط اطراف لانه بررسی شود.وضعیت مدفوع نیز یک نشانه مهم است. اگر بستر در بخشهای مختلف سالن بهسرعت خیس میشود یا مدفوع حالت شل و چسبنده دارد، تنها خشک کردن بستر مشکل را برای مدت طولانی حل نمیکند. در چنین شرایطی باید علت تغییر وضعیت مدفوع نیز بررسی شود.
اگر در کنار افزایش تخممرغهای کودی، تغییر واضح در مدفوع، افت تولید، افزایش تلفات یا سایر علائم غیرطبیعی مشاهده میشود، بررسی دامپزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.

نقش سلامت روده در تخم مرغ کودی
مدیریت سالن تنها بخشی از مسیر کنترل تخممرغ کودی است. اگر وضعیت مدفوع گله مناسب نباشد، حتی بستر مناسب نیز ممکن است دوباره با رطوبت و آلودگی مواجه شود. دستگاه گوارش مرغ در هضم و جذب مواد مغذی و حفظ تعادل میکروبی روده نقش مهمی دارد. تعادل میکروبی روده، سلامت مخاط و عملکرد سد رودهای میتوانند بر وضعیت گوارشی پرنده اثر بگذارند. مخاط روده و اتصالات بین سلولهای پوششی روده یا Tight Junctionها بخشی از سد دفاعی روده هستند. حفظ یکپارچگی این سد و شرایط مناسب میکروبی روده به عملکرد طبیعی دستگاه گوارش کمک میکند.
وقتی وضعیت مدفوع گله تغییر میکند، بررسی سلامت روده در کنار عوامل مدیریتی و تغذیهای اهمیت پیدا میکند. البته شل بودن مدفوع بهتنهایی به معنی وجود یک بیماری مشخص نیست و علت آن باید با توجه به شرایط گله بررسی شود.

جمعبندی
اگر تعداد تخممرغهای کودی در یک گله افزایش پیدا کرده است، بهتر است بهجای تمرکز روی یک عامل، کل مسیر تولید بررسی شود. ابتدا محل تخمگذاری و شرایط لانه را بررسی کنید. سپس وضعیت بستر و رطوبت سالن و عملکرد آبخوریها را کنترل کنید. در مرحله بعد، وضعیت مدفوع گله را بررسی کنید و ببینید آیا تغییرات گوارشی همزمان با افزایش تخممرغهای کثیف اتفاق افتاده است یا خیر. اگر مشکل گوارشی وجود دارد، اصلاح شرایط خوراک و آب، بررسی عوامل بیماریزا و ارزیابی سلامت روده اهمیت پیدا میکند. در این مرحله میتوان از راهکارهای حمایتی مانند پری ویتا پلاس برای کمک به سلامت روده و تعادل میکروبی دستگاه گوارش استفاده کرد.
تخممرغ کودی معمولاً با یک اقدام منفرد کنترل نمیشود. مدیریت بستر، شرایط لانه، آبرسانی، جمعآوری تخممرغ و سلامت گوارشی گله باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. اگر در گله شما تعداد تخممرغهای کثیف افزایش پیدا کرده یا همزمان تغییراتی در وضعیت مدفوع مشاهده میشود، بررسی شرایط فارم و انتخاب راهکار مناسب با نظر دامپزشک میتواند مسیر کنترل مشکل را دقیقتر کند.

بدون دیدگاه