دیس بیوز گوارشی طیور؛ علائم، علل و راهکارهای کنترل سلامت روده

سلامت دستگاه گوارش یکی از پایه‌های رشد مناسب، هضم خوراک و عملکرد مطلوب گله است. وقتی تعادل میکروبی روده به هم می‌خورد، عملکرد طبیعی دستگاه گوارش نیز می‌تواند تحت تأثیر قرار گیرد. این وضعیت که با عنوان دیس‌بیوز گوارشی طیور شناخته می‌شود، ممکن است با تغییر مدفوع، بستر نامناسب، دفع دان، افت رشد یا تغییر ضریب تبدیل غذایی همراه باشد. دیس‌بیوز معمولاً یک مشکل تک‌علتی نیست. کیفیت خوراک و آب، استرس، شرایط سالن، بیماری‌های گوارشی و تغییرات میکروبی روده می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. در این مقاله از شرکت داروسازی کاوش بایوتک به عوامل موثر در کنترل دیس بیوز گوارشی طیور می‌پردازیم.

نقش پری ویتا پلاس در دیس بیوز گوارشی طیور

وقتی دیس‌بیوز ایجاد می‌شود باید به بازگشت تعادل میکروبی و حفظ عملکرد روده توجه کرد. در کنار اصلاح جیره، کیفیت آب، مدیریت سالن و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای، استفاده از مکمل‌های حمایتی می‌تواند بخشی از برنامه مدیریت سلامت روده باشد.

پری ویتا پلاس یک مکمل مایع بر پایه ترکیبات زیستی است که با ترکیباتی مانند β-glucan، مانان الیگوساکارید (MOS)، پست‌بیوتیک‌ها، پپتیدهای ضد میکروبی، آمینواسیدهای آزاد و ویتامین‌های گروه B، برای حمایت از سلامت دستگاه گوارش طیور طراحی شده است.این ترکیبات از مسیرهای مختلفی با سلامت روده ارتباط دارند. MOS می‌تواند در مدیریت برخی باکتری‌های نامطلوب روده نقش داشته باشد و β-glucan و پست‌بیوتیک‌ها نیز در حمایت از پاسخ ایمنی و محیط میکروبی روده مورد استفاده قرار می‌گیرند. آمینواسیدهای موجود در فرمول نیز می‌توانند در تأمین نیازهای متابولیکی سلول‌های روده نقش داشته باشند.

پری ویتا پلاس می‌تواند در کنار اقدامات مدیریتی به‌عنوان یک راهکار حمایتی برای حفظ سلامت روده و کمک به بهبود شرایط گوارشی گله مورد استفاده قرار گیرد.  استفاده از این مکمل جایگزین تشخیص علت اصلی مشکل یا درمان اختصاصی بیماری‌های عفونی نیست. در گله‌هایی که علائمی مانند دفع دان، افت رشد، بستر مرطوب یا کاهش عملکرد مشاهده می‌شود ابتدا باید عوامل تغذیه‌ای، مدیریتی و بیماری‌های زمینه‌ای بررسی شوند.

دیس بیوز گوارشی طیور چیست و چه علائمی دارد؟

دیس‌بیوز گوارشی به برهم خوردن تعادل و عملکرد طبیعی میکروبیوتای دستگاه گوارش گفته می‌شود. روده طیور، محل زندگی مجموعه بزرگی از میکروارگانیسم‌هاست که با هضم خوراک، عملکرد سیستم ایمنی و حفظ شرایط مناسب محیط روده ارتباط دارند. در شرایط طبیعی میان میکروارگانیسم‌های مختلف دستگاه گوارش تعادل نسبی وجود دارد. وقتی این تعادل تحت تأثیر عواملی مانند تغذیه نامناسب، استرس یا بیماری قرار می‌گیرد شرایط برای تغییر جمعیت میکروبی و افزایش برخی میکروب‌های فرصت‌طلب فراهم می‌شود.

برهم خوردن تعادل میکروبی می‌تواند محیط روده را برای افزایش برخی میکروب‌های فرصت‌طلب مناسب‌تر کند. هم‌زمان اختلال در مخاط و یکپارچگی روده ممکن است، عملکرد طبیعی هضم و جذب را تحت تأثیر قرار دهد. در این شرایط گله ممکن است علائمی مانند تغییر کیفیت مدفوع، بستر مرطوب، دفع خوراک هضم‌نشده یا افت عملکرد نشان دهد. البته این علائم اختصاصی دیس‌بیوز نیستند و باید در کنار سایر یافته‌های فارم بررسی شوند.

علائم دیس بیوز در گله طیور: 

دیس‌بیوز همیشه با یک علامت مشخص ظاهر نمی‌شود. بررسی هم‌زمان وضعیت مدفوع، بستر، رشد گله، مصرف خوراک و شاخص‌های عملکردی اهمیت دارد. تغییر در شکل و میزان رطوبت مدفوع می‌تواند یکی از نشانه‌هایی باشد که توجه مرغدار را به وضعیت دستگاه گوارش جلب می‌کند. بستر بیش از حد مرطوب نیز ممکن است با مشکلات گوارشی یا مدیریتی همراه باشد. بستر مرطوب یا مدفوع غیرطبیعی علت‌های مختلفی دارد. کیفیت آب، خوراک، بیماری‌های عفونی، شرایط محیطی و مشکلات مدیریتی باید در کنار احتمال دیس‌بیوز بررسی شوند.

مشاهده ذرات خوراک هضم‌نشده در مدفوع می‌تواند نشانه‌ای از اختلال در فرایند هضم باشد. اگر این وضعیت با کاهش وزن‌گیری، کاهش یکنواختی گله یا افزایش ضریب تبدیل غذایی همراه شود، بررسی سلامت دستگاه گوارش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در مواجهه با دفع دان نباید فقط به یک مکمل یا یک عامل بیماری‌زا توجه کرد. کیفیت خوراک، عملکرد دستگاه گوارش، وضعیت روده و بیماری‌های احتمالی باید هم‌زمان بررسی شوند.

چه عوامی باعث دیس بیوز گوارشی طیور می‌شوند؟

دیس‌بیوز معمولاً نتیجه تعامل چند عامل است. پیدا کردن عامل اصلی در هر فارم به شرایط گله، سن پرنده، جیره، وضعیت بهداشتی و سابقه بیماری بستگی دارد.

1. تغذیه و کیفیت مواد اولیه

ترکیب جیره و کیفیت مواد اولیه می‌تواند محیط دستگاه گوارش و فعالیت میکروبی آن را تغییر دهد. تغییر ناگهانی جیره، قابلیت هضم نامناسب برخی مواد یا مشکلات مرتبط با کیفیت خوراک می‌تواند فشار بیشتری بر دستگاه گوارش وارد کند. کنترل کیفیت خوراک و ایجاد ثبات در برنامه تغذیه یکی از پایه‌های حفظ سلامت روده است.

2. استرس و شرایط محیطی

استرس گرمایی، تراکم بالا، تهویه نامناسب و تغییرات شدید شرایط سالن می‌توانند عملکرد طبیعی پرنده را تحت فشار قرار دهند. در گله‌های پرتراکم، توجه به تهویه، دما، رطوبت، کیفیت بستر و دسترسی مناسب به آب و خوراک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. مدیریت این عوامل می‌تواند به کاهش چالش‌های گوارشی کمک کند.

3. بیماری‌ها و اختلالات گوارشی

برخی عوامل عفونی می‌توانند محیط روده را تغییر دهند و زمینه را برای اختلال میکروبی فراهم کنند. در این میان، کوکسیدیوز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا آسیب به مخاط روده می‌تواند عملکرد طبیعی دستگاه گوارش را مختل کند. باکتری‌هایی مانند E. coli و Clostridium perfringens نیز در مشکلات مرتبط با سلامت روده طیور اهمیت دارند. تشخیص عامل بیماری و انتخاب روش درمان باید بر اساس شرایط گله و نظر دامپزشک انجام شود.

4. داروها و تغییرات میکروبیوتا

برخی مداخلات دارویی می‌توانند ترکیب میکروبیوتای دستگاه گوارش را تغییر دهند. بنابراین در برنامه‌های دارویی، علاوه بر کنترل بیماری هدف توجه به حفظ یا بازگشت عملکرد طبیعی دستگاه گوارش نیز اهمیت دارد. این موضوع نشان می‌دهد سلامت روده باید بخشی از مدیریت کلی گله در نظر گرفته شود.

دیس بیوز چه اثری بر عملکرد مرغداری دارد؟

وقتی دستگاه گوارش نتواند هضم و جذب مواد مغذی را در شرایط مطلوب انجام دهد، بخشی از ظرفیت تولیدی گله ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.

• در گله گوشتی: این مسئله می‌تواند با رشد نامناسب، کاهش یکنواختی یا افزایش ضریب تبدیل غذایی همراه شود. تغییر کیفیت بستر و افزایش رطوبت نیز می‌تواند مدیریت سالن را دشوارتر کند.
• در مرغ‌های تخم‌گذار و مادر: سلامت روده برای حفظ وضعیت عمومی پرنده و تأمین مناسب مواد مغذی مورد نیاز تولید اهمیت دارد. با این حال، شاخص‌هایی مانند FCR یا میزان تولید را نباید به‌تنهایی به دیس‌بیوز نسبت داد زیرا عوامل متعددی بر آن‌ها اثر می‌گذارند.

برای کنترل دیس بیوز گوارشی طیور چه باید کرد؟

کنترل دیس‌بیوز با یک اقدام منفرد انجام نمی‌شود. ابتدا باید علت یا عوامل تشدیدکننده مشکل مشخص شوند و سپس اقدامات مدیریتی و حمایتی متناسب با شرایط گله انجام شود.

ابتدا علت زمینه‌ای را پیدا کنید: اگر گله با دفع دان، اسهال، افت رشد یا بستر مرطوب مواجه است، بهتر است پیش از استفاده از هر مکملی وضعیت آب، خوراک، شرایط سالن، بیماری‌های احتمالی و سابقه مصرف دارو بررسی شود. در مواردی که علائم شدید، تلفات یا افت ناگهانی عملکرد وجود دارد، بررسی دامپزشکی و تشخیص علت اصلی اولویت دارد.

مدیریت خوراک، آب و شرایط سالن: کیفیت خوراک و آب باید به‌صورت منظم کنترل شود. آب آلوده یا نامناسب می‌تواند سلامت گوارش را تحت تأثیر قرار دهد. تهویه مناسب، کنترل دما و رطوبت، مدیریت تراکم، کیفیت بستر و رعایت اصول امنیت زیستی نیز بخش مهمی از برنامه حفظ سلامت روده هستند.

حمایت از میکروبیوتا و یکپارچگی روده: در کنار مدیریت فارم، می‌توان از راهکارهای تغذیه‌ای و مکمل‌هایی استفاده کرد که برای حمایت از میکروبیوتا، مخاط روده و عملکرد دستگاه گوارش طراحی شده‌اند. پری‌بیوتیک‌ها، پروبیوتیک‌ها و پست‌بیوتیک‌ها رویکردهای متفاوتی برای حمایت از سلامت روده دارند. انتخاب محصول باید بر اساس ترکیبات، هدف مصرف و شرایط واقعی گله انجام شود.

جمع‌بندی

دیس‌بیوز گوارشی طیور معمولاً حاصل یک عامل واحد نیست و عواملی مانند تغذیه، کیفیت آب، استرس، شرایط نگهداری و بیماری‌های گوارشی می‌توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند. کنترل این بیماری باید با پیدا کردن علت زمینه‌ای و اصلاح عوامل مؤثر بر سلامت روده شروع شود. اگر در گله نشانه‌هایی مانند تغییر مدفوع، بستر مرطوب، دفع دان، افت وزن‌گیری یا کاهش عملکرد مشاهده می‌شود، بهتر است این علائم به‌تنهایی به دیس‌بیوز نسبت داده نشوند. بررسی وضعیت گله، خوراک، آب، شرایط سالن و احتمال بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند به انتخاب راهکار مناسب کمک کند.

در کنار اصلاح مدیریت و درمان علت اصلی در صورت وجود بیماری، می‌توان از راهکارهای حمایتی برای حفظ تعادل میکروبی و عملکرد مناسب روده استفاده کرد. پری ویتا پلاس نیز یکی از این راهکارهای حمایتی است که می‌تواند در برنامه مدیریت سلامت گوارش طیور مورد استفاده قرار گیرد. سلامت روده باید به‌عنوان بخشی از مدیریت کلی گله دیده شود؛ زیرا حفظ عملکرد مناسب دستگاه گوارش، در کنار تغذیه و مدیریت صحیح، برای رسیدن به عملکرد پایدار گله اهمیت دارد.