Fa
بیماری پیکا (Pica in Sheep) یا همان گندهخواری در گوسفندان یکی از چالشهای جدی در مدیریت دامداری است که مستقیماً با وضعیت تغذیه و سلامت عمومی گله ارتباط دارد. این اختلال رفتاری زمانی اتفاق می افتد که گوسفند به جای مصرف علوفه و کنسانتره استاندارد، به خوردن مواد غیرخوراکی مانند خاک، سنگ، تکههای چوب، پلاستیک یا حتی پشم سایر دامها روی میآورد. از منظر فیزیولوژیک این رفتار صرفاً یک عادت بد نیست، بلکه واکنشی غریزی برای جبران کمبودهای پنهان در بدن دام محسوب میشود. زمانی که تعادل عناصر در جیره روزانه به هم میخورد، سیستم عصبی دام پیامهایی صادر میکند که او را به سمت جستجوی این عناصر در محیط اطراف سوق میدهد. بسیاری از دامداران در ابتدا این نشانهها را جدی نمیگیرند، اما تداوم این وضعیت منجر به کاهش شدید وزن، افت کیفیت پشم و در موارد حاد، انسداد مجاری گوارشی و مرگ میشود. درک دقیق ریشههای این اختلال به ما کمک میکند تا به جای برخوردهای فیزیکی با دام، روی اصلاح فرمولاسیون جیره و غنیسازی محیط زندگی آنها تمرکز کنیم. مدیریت صحیح مواد معدنی در کنار شناخت رفتارهای طبیعی دام، زیربنای جلوگیری از بروز این ناهنجاری در گلههای بزرگ و کوچک است. در ادامه این مطلب از شرکت داروسازی کاوش بایوتک می خواهیم به روش های درمان پیکا در گوسفندان بپردازیم. همراه ما باشید.
درمان پیکا در گوسفند (گنده خواری) با پری ویتا
بسیاری از دامداران با وجود استفاده مداوم از انواع نمک و مکملهای معمولی، همچنان با معضل پشمخواری در گله دست و پنجه نرم میکنند. واقعیت این است که ریشه گندهخواری همیشه صرفاً در کمبود عناصر نیست، بلکه گاهی اختلال در جذب و ناهماهنگی میکروفلور روده باعث بروز این رفتارهای غیرطبیعی میشود.
در چنین شرایطی، محصول تخصصی پری ویتا با فرمولاسیون پیشرفته حاوی فسفر میکروبی، آمینواسیدهای خاص و ترکیبات پریبیوتیک مانند MOS و بتاگلوکان، به عنوان یک راهکار قطعی وارد عمل میشود. این محصول با تنظیم عملکرد گوارشی و کاهش استرسهای فیزیولوژیک، محیط روده را متعادل کرده و باعث میشود میل دام به پشمخواری در کمترین زمان ممکن از بین برود. تجربه عملی در گلههای درگیر نشان داده است که مصرف تنها ۱۵ سیسی از پری ویتا، علاوه بر توقف عادتهای تغذیهای اشتباه، منجر به بهبود چشمگیر اشتها و ضریب رشد میشود. این ترکیب در بستهبندیهای ۲۵۰ سیسی و یک لیتری، با بالابردن سطح جذب مواد مغذی، سلامت عمومی گوسفندان را در برابر ناهنجاریهای متابولیک تضمین میکند.
- توقف سریع پشمخواری و رفتارهای ناشی از پیکا.
- تنظیم فلور گوارشی و افزایش بازدهی جذب علوفه.
- کاهش استرس و تقویت سیستم ایمنی با ترکیبات بتاگلوکان.
- بهبود اشتها و رشد سریعتر برهها و گوسفندان بالغ.
علل اصلی گنده خواری گوسفند و کمبودهای تغذیهای
اصلیترین دلیل بروز پیکا در گلههای گوسفند، فقر مواد معدنی و عناصر کمیاب در رژیم غذایی است. فسفر به عنوان یکی از مهمترین عناصر در سوختوساز بدن دام، نقش پررنگی در این میان دارد؛ به طوری که کمبود آن اولین محرک برای خاکخوری محسوب میشود. علاوه بر فسفر، نبود توازن میان سدیم و پتاسیم نیز میتواند دام را به سمت لیسیدن دیوارها و آخورها سوق دهد. در بسیاری از موارد، چرای مداوم در زمینهایی که خاک آنها از نظر مس و کبالت فقیر است، باعث میشود گوسفندان برای جبران این نیاز به رفتارهای غیرطبیعی رو بیاورند. همچنین، کمبود فیبر موثر در جیره غذایی باعث میشود که فعالیت شکمبه دچار اختلال شده و دام برای تحریک جویدن، به خوردن پشم یا چوب روی بیاورد.
- کمبود شدید فسفر و کلسیم در علوفههای بیکیفیت.
- پایین بودن سطح سدیم که منجر به ولع مصرف نمک و لیسیدن اشیا میشود.
- فقر عناصری مانند مس، آهن و کبالت که بر خونسازی و اعصاب تاثیر میگذارند.
- کمبود فیبر خشن در جیره که منجر به اختلال در نشخوار میگردد.
- وجود انگلهای گوارشی که مانع جذب صحیح مواد مغذی در روده میشوند.
| نوع ماده معدنی | علامت اصلی کمبود | رفتار ناشی از پیکا (گندخواری گوسفند) |
| فسفر | کاهش اشتها و رشد | خاکخوری و خوردن استخوان |
| سدیم (نمک) | کاهش تولید شیر | لیسیدن اشیا فلزی و بتنی |
| فیبر | اختلال شکمبه | پشمخواری و جویدن چوب |
| مس و کبالت | تغییر رنگ پشم و کمخونی | بیاشتهایی و بلع اجسام خارجی |
پیامدهای اقتصادی گند خواری گوسفندان در صنعت دامپروری
زمانی که گوسفند شروع به بلعیدن مواد غیرخوراکی میکند، زنجیرهای از مشکلات سلامتی آغاز میشود که میتواند کل سودآوری واحد دامداری را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از خطرناکترین عوارض، تشکیل «بزوآر» یا تودههای فشرده مو و پلاستیک در داخل سیرابی و نگاری است. این تودهها غیرقابل هضم هستند و باعث انسداد مسیر گوارش میشوند که در نهایت مرگ دام را به دنبال دارد. از سوی دیگر، گوسفندانی که دچار گندهخواری هستند، تمرکز خود را بر چرا و مصرف علوفه مفید از دست میدهند، که این موضوع باعث کاهش ضریب تبدیل و افت وزن محسوس میشود. همچنین، پشمخواری در گله باعث آسیب به پوشش خارجی دامها شده و ارزش اقتصادی پشم را به شدت کاهش میدهد.
- ایجاد انسداد در دستگاه گوارش به دلیل تجمع مواد غیرقابل دفع.
- افزایش تلفات در گله به دلیل مسمومیتهای ناشی از خوردن مواد شیمیایی یا فلزی.
- کاهش قدرت سیستم ایمنی و مستعد شدن دام در برابر بیماریهای عفونی.
- افت شدید کیفیت پشم و ایجاد زخمهای پوستی ناشی از پشمخواری.
- هزینههای بالای درمان و جراحی برای خارج کردن اجسام خارجی.
راهکارهای پیشگیری و درمان قطعی پیکا در گوسفندان
برای درمان پیکا در گوسفندان اولین قدم اصلاح جیره غذایی و اطمینان از تامین تمامی نیازهای فیزیولوژیک دام است. استفاده از مکملهای مناسب مثل پری ویتا یا قرار دادن آجرهای لیسیدنی حاوی عناصر ریزمغذی در نقاط مختلف آخور، سادهترین و موثرترین راه پیشگیری است. دامپزشکان توصیه میکنند که در کنار مدیریت تغذیه، وضعیت انگلی گله نیز بررسی شود. زیرا انگلها با ایجاد رقابت در جذب مواد غذایی، دام را دچار فقر کاذب میکنند. فراهم کردن فضای کافی و جلوگیری از تراکم بیش از حد دام در آستبلها، استرس محیطی را کاهش داده و تمایل به رفتارهای ناهنجار مانند پشمخواری را به حداقل میرساند. در موارد حاد تزریق ویتامینها و مواد معدنی تحت نظر متخصص میتواند روند بهبودی را تسریع کند. این راه حل ها در پیشگیری از گندخواری گوسفندان به شما کمک می کند:
- استفاده از مکمل پری ویتا
- بالانس دقیق نسبت کلسیم به فسفر در جیره روزانه.
- استفاده از علوفه با کیفیت و دارای فیبر کافی برای تحریک نشخوار.
- اجرای برنامه منظم انگلزدایی برای بهبود جذب در دستگاه گوارش.
- فراهم کردن دسترسی دائم به آب آشامیدنی سالم و شیرین.
نتیجهگیری درباره مدیریت بیماری پیکا
بیماری پیکا در گوسفندان بیش از آنکه یک بیماری عفونی باشد، یک هشدار مدیریتی درباره وضعیت تغذیه و محیط زیست دام است. با توجه به اینکه ریشه این مشکل در کمبودهای تغذیهای و گاه استرسهای محیطی نهفته است، بهترین راهکار، پیشگیری از طریق جیرهنویسی اصولی و استفاده از مکملهای استاندارد مانند پری ویتا است. شناسایی سریع علائم اولیه مانند لیسیدن دیوارها یا خاک خوری توسط گوسفندان میتواند از بروز خسارات جبرانناپذیر و مرگومیر در گله جلوگیری کند. دامداران موفق با نظارت مستمر بر رفتار دام و تامین نیازهای اساسی آنها، نه تنها سلامت گله را تضمین میکنند، بلکه بهرهوری اقتصادی واحد خود را نیز ارتقا میدهند. همکاری با متخصصان تغذیه دام برای تنظیم فرمولهای غذایی متناسب با سن و وضعیت فیزیولوژیک گوسفندان، موثرترین قدم در حذف همیشگی گندهخواری از گله است.
بدون دیدگاه